Түркістан – тарихы тереңде жатқан, тағылымы мол, қазақ руханиятының алтын бесігіне айналған қасиетті шаһар. Бұл қала – бір ғана сәулет нысандары мен көрікті көшелердің жиынтығы емес. Түркістан – ұлттың тарихи жадын сақтаған, бабалар аманаты мен елдік мұрат тоғысқан рухани кеңістік. Бүгінде қаланың жаңа келбетінің қалыптасуымен бірге оның тарихи-рухани болмысын заманауи сәулетпен сабақтастыруға бағытталған маңызды жобалар жүзеге асырылуда. Солардың бірі – жаңа қала аумағында бой көтеріп жатқан Орталық алаң мен Рәміздер алаңы. Бұл жоба – қаланың қоғамдық кеңістігін кеңейтуге арналған кезекті құрылыс нысаны ғана емес. Оның мазмұнында елдік сана, ұлттық құндылық, мемлекеттік рәміздерге деген құрмет және тарихи сабақтастық идеясы жатыр. Түркістанның тарихына үңілсек, бұл мекеннің қазақ халқының рухани өміріндегі орны ерекше екенін көреміз. Ежелден талай тарихи оқиғаның куәсі болған Түркістан қазақ хандарының ордасы болып, ел тағдыры шешілген кеңестерге арқау болды. Қожа Ахмет Ясауи кесенесі орналасқан қасиетті мекен ғасырлар бойы халықты имандылыққа, ізгілікке, білім мен парасатқа үндеп келеді. Сондықтан бүгінгі Түркістанда бой көтеріп жатқан әрбір жаңа нысанның сәулеттік шешімі қаланың тарихи болмысымен үйлесуі маңызды. Заманауи қала қалыптасқанымен, оның тамырынан ажырамауы – басты талаптардың бірі. Жаңа Орталық алаң мен Рәміздер алаңы осы тұрғыдан алғанда қаланың қоғамдық өмірінде өзіндік орны бар маңызды кеңістікке айналмақ. Қала әкімі Әзімбек Пазылбекұлы нысанның жобасымен танысып, құрылыс жұмыстарының барысын бақылады. Мердігер мекеме өкілдерімен кездесіп, сәулеттік тұжырымдаманы, құрылыс сапасын және алдағы жұмыс жоспарларын талқылады.
Жобаның жалпы аумағы 4 гектарды құрайды. Оның 12 мың шаршы метрі көгалдандырылған аумаққа, 32 мың шаршы метрі қатты жабындарға қарастырылған. Алаңның сыйымдылығы 20 мыңнан астам адамға есептелген. Келушілер үшін 700 автотұрақ орны қарастырылған. Бұл көрсеткіштердің өзі нысанның ауқымын аңғартады. Мұнда қала тұрғындары мен қонақтары үшін бұқаралық іс-шаралар, мерекелік жиындар, мәдени-көпшілік бағдарламалар, патриоттық және рухани бағыттағы шаралар өткізуге мүмкіндік болады. Алайда алаңның ең маңызды ерекшелігі – оның орталық бөлігінде биіктігі 75 метр болатын мемлекеттік ту тұғырының орналасуы. Көк байрағымыз – халқымыздың азаттығы мен тәуелсіздігінің айқын символы. Ол – ата-бабамыздың ғасырлар бойғы арманын, бүгінгі бейбіт өмірімізді және болашаққа деген сенімімізді білдіретін қасиетті нышан. Көк түсті Туымыздың биікте желбіреуі – ең алдымен елдіктің белгісі. Оның астында жиналған әрбір азамат өзін осы мемлекеттің бір бөлшегі екенін сезінуі тиіс. Ал мемлекеттік рәміздер – жай ғана белгілер емес. Олар – мемлекеттілігіміздің, егемендігіміздің, ұлттық бірегейлігіміздің көрінісі. Елтаңбадағы шаңырақ – ортақ Отанымыздың, бірлігіміздің символы болса, көк байрағымыз – еркіндік пен ашық аспанның белгісі. Әнұранымыз – елдік рухты көтеріп, жүректерге отансүйгіштік сезімін ұялататын қасиетті құндылық. Сондықтан Рәміздер алаңының Түркістан төрінде бой көтеруі ерекше мәнге ие. Қазақ хандары мен ел басқарған тарихи тұлғалар отырған қасиетті жерде бүгін тәуелсіз Қазақстанның көк байрағының биікке көтерілуі – тарихтың жалғасып жатқанын көрсетеді. Бір кезеңде ел тағдыры үшін күрескен бабалардың арманы бүгінгі тәуелсіз мемлекеттің көк туымен сабақтасып жатыр. Түркістанның тарихи келбеті мен жаңа Қазақстанның заманауи болмысы осындай кеңістіктерде тоғысады. Алаңның сәулеттік шешімінде ұлттық нақыш пен заманауи элементтер өзара үйлесім табады. Мұнда жаяу жүргіншілерге арналған кең аумақтар, көгалдандырылған орындар, сәулеттік композициялар, музыкалық субұрқақтар, демалыс орындары және басқа да абаттандыру элементтері қарастырылған. Бұл – қала тұрғындарының бос уақытын тиімді өткізуіне, отбасымен серуендеуіне, жастардың бас қосуына, түрлі қоғамдық және мәдени іс-шаралардың ұйымдастырылуына қолайлы орта қалыптастырады деген сөз.
Бірақ Түркістан жағдайында кез келген сәулеттік нысанның тек әдемі болуы жеткіліксіз. Ол қаланың рухымен үндесуі керек. Түркістандағы жаңа архитектура тарихи ортаның тынысын сезінуі, ұлттық нақышты заманауи тілмен жеткізе білуі қажет. Себебі Түркістанға келген адам тек жаңа ғимараттарды көріп қана қоймай, осы жердің ғасырлар бойы қалыптасқан рухын сезінуі тиіс. Қала әкімінің құрылыс барысында нысанның сәулеттік ерекшеліктерін сақтау, жұмыстардың сапалы орындалуына және жаңа алаңдардың Түркістанның жалпы сәулеттік келбетіне үйлесімді болуына ерекше назар аударуы да осы мақсатпен сабақтас. Қаланың жаңа бөлігінде бой көтеретін бұл алаңдар уақыт өте келе Түркістан тұрғындары үшін ғана емес, шаһарға арнайы келген қонақтар үшін де маңызды қоғамдық кеңістікке айналуы мүмкін. Өйткені Түркістанға келетін туристер мен зиярат етушілердің қатары жыл сайын артып келеді. Қасиетті шаһардың туристік әлеуеті тарихи ескерткіштерімен ғана емес, заманауи инфрақұрылымымен де толықтырыла түсуі қажет.
Бұл жерде ең бастысы – жаңару мен тарихи сабақтастықтың арасындағы тепе-теңдікті сақтау. Түркістан – өткенмен өмір сүріп қана қоймай, болашаққа ұмтылған қала. Оның көшелерінде көне тарих пен заманауи даму қатар өріліп келеді. Бір жағында ғасырлар сырын сақтаған Қожа Ахмет Ясауи кесенесі тұрса, екінші жағында жаңа шаһардың заманауи нысандары бой көтеруде. Бұл – Түркістанның дамуындағы табиғи сабақтастық. Бабалардың мұрасы бізге өткенді ұмытпау үшін қажет болса, бүгінгі құрылыс пен жаңғыру келешек ұрпаққа лайықты қала қалыптастыру үшін қажет. Осы тұрғыдан қарағанда Орталық алаң мен Рәміздер алаңының салынуы – қаланың қоғамдық кеңістігін жаңартумен қатар, елдік құндылықтарды дәріптеуге мүмкіндік беретін жоба. Әсіресе жастар үшін мұндай кеңістіктердің тәрбиелік мәні зор. Жас ұрпақ мемлекеттік рәміздерді тек мектептегі сабақтан немесе ресми жиындардан ғана көрмеуі керек. Туымыздың биікте желбірегенін көріп, оның мәнін сезініп, тәуелсіздіктің қандай тарихи жолмен келгенін түсінуі қажет. Тәуелсіздік – бізге дайын күйінде келген сый емес. Оның артында ғасырлар бойғы азаттық аңсаған халықтың арманы, елін қорғаған ерлердің ерлігі, ұлттың рухани тұтастығын сақтаған тұлғалардың еңбегі жатыр. Түркістанның әрбір тасы осы тарихтан сыр шертеді. Сондықтан 75 метрлік биік тұғырдағы Көк Ту – тек сәулеттік нысан емес, ұрпаққа үн қататын символдық белгі болуы тиіс. Ол – «Бабалар армандаған азаттық бүгінгі ұрпақтың қолында» деген ойды білдіреді. Ол – «Елдің ертеңі бүгінгі бірлік пен жауапкершілікке байланысты» деген ұғымды жеткізеді. Ол – «Тарихын қадірлеген ел ғана болашағын баянды ете алады» деген ұстанымды еске салады. Түркістанда осындай қоғамдық кеңістіктердің қалыптасуы қала мәдениетінің де жаңа деңгейге көтерілуіне ықпал етеді. Алаң тек салтанатты шаралар өтетін орын емес, адамдардың бір-бірімен жүздесетін, жастардың пікір алмасатын, отбасылардың бірге демалатын, қала тұрғындарының ортақ құндылықтар төңірегінде топтасатын орны болуы керек. Қоғамдық кеңістік – қоғамның мәдениетін көрсететін айна. Ал Түркістан секілді рухани мәртебесі биік қалада мұндай кеңістіктің мазмұны да терең болуы заңды. Түркістанның жаңа келбеті – тарихи жадымызға құрметпен қарап, заманауи талаптарға сай дамудың үлгісі болуы тиіс. Қаладағы әрбір жаңа жол, саябақ, алаң, ғимарат пен қоғамдық кеңістік шаһардың жалпы архитектуралық ансамбліне өз үлесін қосады. Сондықтан құрылыс сапасы ғана емес, эстетикалық үйлесім, ұлттық сипат және тарихи ортаға құрмет те қатар жүруі қажет. Жаңа алаңдардың 20 мыңнан астам адамды қабылдай алуы олардың ауқымды қоғамдық іс-шараларды өткізуге мүмкіндік беретінін көрсетеді. Бұл кеңістік алдағы уақытта Түркістанның маңызды мәдени, қоғамдық және патриоттық шаралары өтетін орындардың біріне айналуы ықтимал. Мұнда Мемлекеттік рәміздер күні, Республика күні, Тәуелсіздік күні секілді елдік маңызы бар мерекелердің мазмұны да айшықтала түсері анық. Мұндай сәттерде көк Тудың астында мыңдаған адамның бір мақсатта бас қосуы – ел бірлігінің жарқын көрінісі. Бір тудың астында топтасу – бірлікті білдіреді. Бір елдің тарихын бірге құрметтеу – ортақ жауапкершілікті білдіреді. Бір болашаққа бірге ұмтылу – елдік сананың белгісі. Түркістан үшін бұл ұғымдардың барлығы ерекше мәнге ие. Себебі Түркістан – қазақтың талай буынының тағдырын тоғыстырған мекен. Бұл жерде елдік идея қалыптасып, рухани құндылықтар ұрпақтан ұрпаққа жалғасып келеді. Қожа Ахмет Ясауидің «адамды кемелдікке, ізгілікке, имандылыққа бастайтын» рухани мұрасы да бүгінгі қоғам үшін өз маңызын жоғалтқан жоқ. Осы мұра қазіргі заманғы қала мәдениетімен ұштасқанда ғана Түркістанның даму жолы толыққанды сипат алады. Қала жаңарған сайын оның рухани мазмұны да тереңдей түсуі қажет. Сондықтан жаңа Орталық алаң мен Рәміздер алаңының мәнін тек құрылыс көлемімен, аумағымен немесе нысандар санымен өлшеу жеткіліксіз. Оның басты құндылығы – адамдарды ортақ елдік идея айналасына біріктіретін кеңістік қалыптастыруында. Бүгінгі Түркістанның алдында тұрған міндет – тарихи қаланың рухын сақтай отырып, болашақтың заманауи шаһарын қалыптастыру. Бұл – өткенге құрмет пен келешекке сенімнің тоғысы. Бабалардан қалған аманатты сақтап, оны жаңа буынға жеткізу – бүгінгі ұрпақтың парызы. Ал жаңа алаңдар, саябақтар мен қоғамдық кеңістіктер сол құндылықтарды күнделікті өмірде сезінуге мүмкіндік беретін ортаға айналуы керек.
Жоба жыл соңына дейін аяқталады деп жоспарлануда. Нысан толық пайдалануға берілген кезде Түркістанның жаңа бөлігінің сәулеттік келбетіне өзіндік реңк қосып, қала тұрғындары мен қонақтарына арналған маңызды қоғамдық кеңістікке айналары сөзсіз. Ең бастысы, бұл алаңдар Түркістанның тарихи рухына сай болсын. Көк Туымыз көкке биік көтерілсін. Ұлттық құндылықтарымыз ұлықталсын. Тарихымыз ұрпақ санасында жаңғыра берсін. Ал қасиетті Түркістан – өткеннің аманатын арқалап, болашаққа нық қадам басқан рухани әрі заманауи шаһар ретінде дами берсін. Өйткені Түркістанның тарихы – қазақтың тарихы. Түркістанның рухы – ұлттың рухы. Ал көк Ту – тәуелсіз Қазақстанның мәңгілік елдік мұратының белгісі.
