Бүгін Түркістан қаласында ұлы ақын, ойшыл, ағартушы Абай Құнанбайұлының туған күніне орай тағылымы терең рухани іс-шара өтті. Қазақтың ұлы тұлғасына тағзым етіп, оның өлмес мұрасын ұлықтауға арналған жиынға Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров, зиялы қауым өкілдері, ардагерлер, мәдениет және өнер қайраткерлері, жастар мен қала тұрғындары қатысты.
Ұлы ақынның туған күніне арналған шараның Түркістан төрінде өтуінің өзіндік мәні бар. Себебі Түркістан – ғасырлар бойы қазақ халқының рухани дүниесі қалыптасқан, ұлттық құндылықтар мен тарихи жады тоғысқан қасиетті мекен. Бұл шаһарда халқымыздың салт-дәстүрі, әдет-ғұрпы, имандылық пен ізгілікке негізделген тәрбиелік ұстанымдары ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келеді. Осындай қасиетті ортада Абай мұрасын дәріптеу – өткен мен бүгінді жалғап, келешек ұрпаққа рухани бағдар берудің маңызды үлгісі.
Іс-шара барысында алдымен ұлы ақынның рухына тағзым жасалып, Абай ескерткішіне гүл шоқтарын қою рәсімі өтті. Бұл – халқымыздың тарихта өшпес із қалдырған тұлғаларды құрметтеу дәстүрінің заманауи көрінісі. Қазақ халқы ежелден үлкенді сыйлап, елге еңбегі сіңген азаматтың өнегесін кейінгі ұрпаққа үлгі еткен. «Өлі разы болмай, тірі байымайды» деген халық даналығы да ата-баба рухына тағзым етудің терең мәнін аңғартады. Сондықтан Абайға тағзым ету – бір ғана ақынға көрсетілген құрмет емес, тұтас ұлттың рухани мұрасына, тарихи санасына деген құрмет.
Салтанатты жиында Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров сөз сөйлеп, барша қатысушыларды Абай күнімен құттықтап, ұлы ақынның қазақ халқының рухани өміріндегі айрықша орнына тоқталды. Абай – қазақ жазба әдебиетінің биігі ғана емес, ұлттық ойлау жүйесін жаңа деңгейге көтерген, адам болмысы мен қоғам дамуы туралы терең философиялық ой қалдырған кемеңгер тұлға.
Абай шығармаларының басты құндылығы – оның адамды білімге, еңбекке, адалдыққа, ар-ұятқа, бірлікке және ізгілікке үндейтіндігінде. Бұл қасиеттер халқымыздың дәстүрлі тәрбиесімен де үндеседі. Қазақ қоғамында «үлкенге құрмет, кішіге ізет», «жеті атасын білу», «ата жолын сақтау», «елге қызмет ету», «қонақты құрметтеу», «бірлік пен ынтымақты сақтау» секілді ұстанымдар ұрпақ тәрбиесінің өзегі болған.
Абайдың «толық адам» тұжырымындағы адамгершілік, білім, еңбек, әділет, рақым секілді ұғымдар халқымыздың ғасырлар бойы қалыптасқан рухани құндылықтарымен сабақтасып жатыр. Ұлы ойшылдың шығармалары арқылы біз ұлттық салт-дәстүрді тек өткеннің мұрасы ретінде емес, қазіргі қоғамға да қажет өмірлік қағидалар ретінде түсіне аламыз.
Жиында қалалық ардагерлер кеңесінің төрағасы Қыдырәлі Рысбеков те сөз сөйлеп, Абай мұрасының жас ұрпақ тәрбиесіндегі маңызын атап өтті. Ардагерлердің осындай рухани шараларға белсенді қатысуы – ұрпақтар сабақтастығының жарқын көрінісі. Қазақ дәстүрінде ақсақалдың батасы мен үлкеннің ақылы айрықша бағаланған. Өйткені халқымыз үлкеннің өмірлік тәжірибесін кейінгі буынға бағыт-бағдар беретін рухани қазына деп таныған.
Іс-шара барысында Түркістан қалалық балалар мен жасөспірімдер орталығының оқушылары өнер көрсетіп, Абайдың өлеңдерінен әдеби композиция ұсынды. Жас ұрпақтың ұлы ақын шығармаларын жатқа оқып, оның өлеңдерін сахнада орындауы – Абай мұрасының бүгінгі буын жүрегінде өмір сүріп отырғанын көрсетеді. Сондай-ақ Абайдың «Көзімнің қарасы» әні орындалып, шараның рухани мазмұнын тереңдете түсті.
Ұлы ақынның әндері мен өлеңдері – қазақтың ұлттық өнері мен дәстүрлі мәдениетінің ажырамас бөлігі. Абай қазақтың ән өнеріне де жаңашылдық әкеліп, сөз бен сазды, ой мен сезімді ұштастыра білді. Сондықтан оның шығармашылығын дәріптеу – ұлттық әдебиетті ғана емес, халқымыздың әншілік, ақындық және мәдени дәстүрін дәріптеу.
Шара аясында «Абай әлемі: Ойдан – өнегеге» тақырыбында кітап және сурет көрмесі ұйымдастырылды. Көрмеге ақынның өмірі мен шығармашылығына арналған әдебиеттер, тарихи-танымдық еңбектер мен көркем туындылар қойылып, көпшілік назарына ұсынылды. Мұндай көрмелердің жас ұрпақтың кітап оқуға деген қызығушылығын арттырып, ұлттық әдебиетке деген құрметін қалыптастыруда маңызы зор.
Қазақ халқы үшін кітап пен сөз өнерінің орны әрқашан бөлек болған. Ұрпақ тәрбиесінде ауыз әдебиеті, жыр-дастан, шешендік сөз, мақал-мәтел, батырлар жыры арқылы елдік сана қалыптасқан. Абай осы дәстүрді жаңа жазба әдебиет деңгейіне көтеріп, қазақ сөз өнерінің мазмұнын тереңдетті. Оның әрбір шығармасы адамды ойлануға, өзін-өзі тануға және қоғам алдындағы жауапкершілігін сезінуге үндейді.
Шараның маңызды бөлігі – жастар мен қала тұрғындарына Мұхтар Әуезовтің «Абай жолы» роман-эпопеясының көптомдығын тарту ету болды.
«Абай жолы» – бір ғана ұлы ақынның өмір жолын баяндайтын шығарма емес. Бұл – қазақ халқының белгілі бір тарихи кезеңдегі тұрмыс-тіршілігін, елдік болмысын, салт-санасын, әдет-ғұрпын, билік пен ел басқару дәстүрін, руаралық қарым-қатынасты, отбасы тәрбиесін, үлкен мен кішінің арасындағы сыйластықты кеңінен суреттейтін аса құнды тарихи-әдеби мұра.
Роман-эпопея арқылы кейінгі ұрпақ қазақ қоғамындағы дәстүрлі өмір салтын, ата-баба ұстанымдарын, дала мәдениетін, халықтың дүниетанымын тереңірек танып біледі. Осы тұрғыдан алғанда, жастарға «Абай жолын» сыйға тарту – жай ғана кітап тартуы емес, ұлттық тарих пен рухани құндылықтарды жас буынның санасына сіңіруге бағытталған маңызды бастама.
Абайдың «Адамзаттың бәрін сүй, бауырым деп» деген адамгершілік ұстанымы да қазақ халқының кеңпейілділік, қонақжайлық, татулық пен өзара құрмет дәстүрімен сабақтас. Ұлы ойшылдың шығармалары жастарды өз ұлтының тарихын білуге ғана емес, өзге жұртты сыйлауға, білім мен ғылымға ұмтылуға, еңбек етуге, адал болуға шақырады.
Бүгінгі жаһандану дәуірінде ұлттық болмысты сақтау – аса маңызды міндет. Өйткені өзінің тарихын, тілін, әдебиетін, салт-дәстүрін, мәдениетін білген ұрпақ қана әлемдік өркениетке өз болмысын сақтай отырып қадам баса алады. Осы ретте Абай мұрасы – ұлттық тамырымызды тереңдететін, заманауи қоғамда адами құндылықтарды орнықтыратын рухани темірқазық.
Абайды дәріптеу – өткенді еске алу ғана емес, болашаққа бағдар жасау. Ұлы ақынның білім мен ғылымға, еңбек пен адалдыққа, әділет пен адамгершілікке үндеген ойлары бүгінгі қоғам үшін де өзекті. Сондықтан Абай мұрасын жастар арасында кеңінен насихаттау – елдің рухани жаңғыруына, ұлттық сананың нығаюына және ұрпақ тәрбиесінің сапалы қалыптасуына қызмет етеді.
Қазіргі таңда Түркістан облысында Абай есімімен 1 ауылдық округ, 4 елді мекен, 110 көше және 15 мектеп аталады. Ұлы ақынның құрметіне өңірде 9 ескерткіш пен 11 бюст орнатылған. Бұл – Абай есімінің Түркістан өңіріндегі рухани-мәдени кеңістікте берік орныққанын көрсетеді.
Абай мұрасын ұлықтау арқылы біз жас ұрпаққа бір ғана ақынның шығармашылығын емес, тұтас ұлттың рухани тарихын танытамыз. Оның өмірі мен өнегесі – елдікті бағалауға, ата-баба аманатына адал болуға, салт-дәстүрді құрметтеуге, білімге ұмтылуға және адамдық қасиетті биік ұстауға шақыратын мәңгілік мектеп.
Түркістан төрінде өткен бүгінгі тағылымды шара да осы ұлы мұраттың жалғасы. Абайды оқу – өзін тану. Абайды түсіну – ұлттың рухани болмысын түсіну. Ал Абай жолын жас ұрпаққа ұсыну – тарих пен тағылымды келешекке аманаттау.
Ұлы ақынның мұрасы ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып, ұлттық құндылықтарымызбен сабақтасып, жас буынның жүрегінде мәңгілік өмір сүре берсін!
