Түркістан – тарихы терең, рухани мұрасы бай, қазақ халқының сан ғасырлық шежіресінде айрықша орны бар қасиетті мекен. Бұл қала ғасырлар бойы тек саяси және рухани орталық қана емес, Ұлы Жібек жолы бойындағы сауда мен мәдениеттің тоғысқан нүктесі ретінде де танылды. Бүгінде тарихи шаһардың даму бағыты жаңа мазмұнмен толықтырылып, рухани құндылықтар мен экономикалық өркендеу қатар өрістеп келеді. Көне Түркістанның бүгінгі тынысын бағамдағанда, ең алдымен, өткен мен келешектің арасындағы сабақтастыққа назар аудару маңызды. Себебі қала тарихындағы әрбір кезең халықтың еңбекқорлығымен, кәсіпке ұмтылысымен, ел игілігіне қызмет етуімен тығыз байланысты. Бүгінгі өндірістік аймақтардың кеңеюі мен жаңа кәсіпорындардың бой көтеруі де осы дәстүрдің заманауи жалғасы деуге болады. Түркістан қаласының әкімі Әзімбек Пазылбекұлының «TURAN» арнайы экономикалық және индустриялық аймақтарын аралап, өндірістік жобалардың жүзеге асу барысымен танысуы – қаланың экономикалық әлеуетін арттыруға бағытталған жұмыстардың маңызын көрсетеді. Өндіріс орындарының көбеюі – ең алдымен, жаңа жұмыс орындарының ашылуы, жергілікті тұрғындардың тұрақты табысқа қол жеткізуі, жастардың туған жерінде еңбек етуіне мүмкіндік жасалуы деген сөз. Бұл тұрғыдан алғанда, экономикалық даму ұғымын тек қаржылық көрсеткіштермен өлшеу жеткіліксіз. Нағыз өркендеу – адам капиталының дамуы, еңбек мәдениетінің қалыптасуы, кәсіби білімнің артуы, отбасылардың әл-ауқатының жақсаруы және қоғамдағы жауапкершіліктің күшеюімен сабақтасып жатады. Ал мұның барлығы ұлттық құндылықтармен тікелей байланысты. Қазақ қоғамында «Еңбек – берекенің бастауы» деген ұғым ежелден орныққан. Дана халқымыз еңбекті адамды шыңдайтын, елді алға бастайтын қасиет ретінде бағалаған. «Адал еңбек», «маңдай тер», «кәсіп қылу», «елге қызмет ету» секілді түсініктер ұлттық дүниетанымымыздың өзегінде жатыр. Сондықтан бүгін Түркістанда өндірістің дамуы – заманауи экономиканың ғана көрсеткіші емес, сонымен бірге атадан балаға жалғасқан еңбекқорлық құндылығының жаңа жағдайда жаңғыруы. Қала аумағында жүзеге асырылып жатқан жобалардың бірі – ламинат өндіруге бағытталған «Qaz Natural Laminat» ЖШС-нің өндірістік жобасы. Құны 5 млрд теңгені құрайтын кәсіпорынның бірінші кезеңі іске қосылып, қазіргі уақытта өндірісті кеңейтуге арналған екінші кезеңге дайындық жүргізілуде.
Мұндай өндіріс орындарының маңызы – олардың қала экономикасына қосатын үлесімен ғана шектелмейді. Кез келген кәсіпорынның артында ондаған, жүздеген адамның еңбегі тұр. Бір жерде жұмыс істеген азамат өз отбасын қамтамасыз етеді, баласының білім алуына жағдай жасайды, қоғамның әлеуметтік өміріне үлес қосады. Осылайша өндірістің дамуы бір адамның ғана емес, тұтас отбасының, одан әрі қоғамның әл-ауқатына әсер етеді. Қала әкімінің өндірістік жобалардың белгіленген мерзімде аяқталуына, инженерлік желілермен қамтамасыз етілуіне және инвесторларға қажетті қолдаудың көрсетілуіне басымдық беруі де осы мақсатпен үндес. Себебі кәсіпорын салу – бір мәселе, оны тұрақты әрі тиімді жұмыс істету – одан да маңызды міндет. Түркістанда жүзеге асырылып жатқан тағы бір ірі жоба – «Hygeia Textile Kazakhstan» ЖШС-нің өндірістік кешені. Құны 3,6 млрд теңге болатын жоба аясында 20 гектар аумақта иіру, тоқыма және джинсы матасын өндіретін фабрика салынады. Кәсіпорын толық қуатына шыққан кезде 1 500 жаңа жұмыс орны ашылады деп жоспарлануда. Құрылыс жұмыстары үш кезеңмен жүзеге асырылмақ. 1 500 жаңа жұмыс орны – жай ғана статистикалық көрсеткіш емес. Бұл – 1 500 адамның кәсіби тұрғыда қалыптасуына, жүздеген отбасының әлеуметтік тұрақтылығына, жастардың еңбек нарығында өз орнын табуына жол ашатын мүмкіндік. Осы жерде Түркістанның рухани келбеті мен экономикалық дамуының арасындағы байланысты айрықша атап өткен жөн. Қожа Ахмет Ясауи мұрасында адамды адалдыққа, еңбекке, сабырға, ізгілікке, жауапкершілікке үндейтін терең тағылым бар. Рухани кемелдік пен қоғамдық еңбек бір-бірінен бөлек қарастырылмайды. Адамның елге пайдасын тигізуі, қоғамға қызмет етуі, адал еңбегімен өмір сүруі – қай кезеңде де құндылығын жоғалтпайтын ұстаным.
Сондықтан Түркістандағы жаңа өндіріс орындары тек экономикалық нысан ретінде емес, еңбек мәдениетін қалыптастыратын әлеуметтік орта ретінде де маңызды. Жаңа кәсіпорындар іске қосылғанда жергілікті тұрғындарды жұмыспен қамтуға басымдық беру қажеттігінің айтылуы – осы тұрғыдан өте өзекті. Себебі туған жерде ашылған жұмыс орны азаматтың өз қаласында еңбек етіп, отбасымен бірге тұрақты өмір сүруіне мүмкіндік береді. Әсіресе жастар үшін бұл – үлкен мүмкіндік. Жастар – Түркістанның болашағы. Білім алған, жаңа технологияны меңгерген, өндірістің қыр-сырын білетін, кәсіпке бейім жас мамандардың қалыптасуы қала экономикасының ұзақ мерзімді дамуына ықпал етеді. Сондықтан бүгін өндіріс салынған кезде ертең сол кәсіпорындарда еңбек ететін мамандарды даярлау мәселесі де қатар жүруі керек.
Бұл – экономикалық саясат пен рухани тәрбие тоғысатын тұс. Өз кәсібін жақсы меңгерген, еңбекке адал, туған жеріне жауапкершілікпен қарайтын маман – ел дамуына үлес қосатын азамат. Ал кәсіби білімі мен ұлттық санасы қатар қалыптасқан ұрпақ – кез келген мемлекеттің ең үлкен капиталы. Түркістанның тарихына көз жүгіртсек, бұл мекен әр кезеңде ел тағдырына қатысты маңызды оқиғалардың куәсі болғанын көреміз. Қазақ хандығы дәуірінде Түркістан саяси орталықтардың бірі ретінде танылып, кейін рухани өмірдің маңызды ошағына айналды. Қалада хандар мен тарихи тұлғалар жерленіп, Қожа Ахмет Ясауи кесенесі түркі дүниесінің рухани символына айналды. Бүгінгі Түркістанның жаңа өндірістік келбеті сол тарихи сабақтастықтың заманауи жалғасы болуы тиіс. Өткенді құрметтеу – тек тарихи ескерткіштерді сақтау немесе атаулы күндерді атап өтумен шектелмейді. Өткеннен тағылым алып, сол мұраны келешекке жеткізу – нақты іспен жүзеге асатын ұстаным. Бабаларымыз елдің бірлігін, жердің тұтастығын, ұрпақтың қамын ойлады. Бүгінгі ұрпақтың міндеті – сол аманатқа сай заманауи, қуатты, бәсекеге қабілетті ел қалыптастыру. Ал қуатты елдің негізі – тұрақты экономика, сапалы білім, еңбекқор қоғам, әділетті орта және берік рухани құндылықтар. Осы ретте «TURAN» арнайы экономикалық аймағының аумағын 88 гектарға кеңейту жұмыстарының маңызы зор. Жаңа аумаққа өндірістік нысандарды орналастыру үшін 12,6 шақырым электр желісі, 6,2 шақырым газ құбыры, 3,2 шақырым ішкі су құбыры, 2,6 шақырым кәріз және 2,6 шақырым байланыс желісі тартылып, магистральдық су құбыры мен бетон жол салу жоспарланған. Инженерлік инфрақұрылым – көзге бірден көрінбейтін, бірақ кез келген өндірістің тұрақты жұмысына тікелей әсер ететін маңызды негіз. Қала әкімінің өндірістік аймақтарды дамытуда негізгі назар тек кәсіпорындарды орналастыруға емес, олардың тұрақты жұмыс істеуіне қажетті инфрақұрылымды уақытылы дайындауға бағытталуы тиіс екенін атап өтуі – жүйелі дамудың қажеттілігін көрсетеді. Шын мәнінде, кез келген үлкен мақсаттың артында көзге көрінбейтін жүйелі еңбек жатады. Тарихи Түркістанның сәулеті мен мәдениеті де бір күнде қалыптасқан жоқ. Ғасырлар бойы ұрпақтан-ұрпаққа жалғасқан еңбек, шеберлік, білім мен ізденіс қаланың өзіндік болмысын қалыптастырды. Бүгінгі құрылысшылардың, инженерлердің, технологтардың, кәсіпкерлердің, жұмысшылардың еңбегі де ертеңгі Түркістанның тарихына айналады. Қазір салынып жатқан әрбір өндіріс орны, тартылып жатқан әрбір инженерлік желі, ашылатын әрбір жаңа жұмыс орны – болашақ ұрпаққа қалатын қаланың жаңа шежіресінің бір бөлігі. Түркістанды тек рухани орталық ретінде ғана емес, экономикалық мүмкіндігі мол, өндірісі дамыған, жастарына жағдай жасалған заманауи қала ретінде қалыптастыру – тарихи қаланың жаңа дәуірдегі міндеттерінің бірі. Бұл жерде руханият пен экономиканы бір-біріне қарсы қоюға болмайды. Керісінше, екеуі бірін-бірі толықтыруы керек. Экономика адамға қызмет етсе, руханият сол экономикалық дамудың бағытын айқындайтын құндылықтық негіз болады. Өндіріс өркендеп, кәсіпкерлік дамып, жаңа жұмыс орындары ашылғанымен, қоғамда адалдық, жауапкершілік, өзара құрмет, үлкенге ізет, кішіге қамқорлық сияқты қасиеттер әлсіресе, дамудың мәні төмендейді.
Сондықтан Түркістанның жаңа даму кезеңінде «рухани жаңғыру» ұғымы нақты экономикалық іспен астасуы қажет. Адал еңбек ететін азамат, елге пайдасын тигізетін кәсіпкер, сапалы өнім шығаратын кәсіпорын, өз ісіне жауапкершілікпен қарайтын маман – барлығы да қоғамның рухани әлеуетін қалыптастырады. Өйткені руханият – тек мәдениет пен өнер саласының ғана мәселесі емес. Ол адамның күнделікті ісінен көрінеді. Өз жұмысын сапалы атқару, уәдеге беріктік таныту, халықтың игілігіне қызмет ету, табиғатты қорғау, қоғамдық тәртіпті сақтау, жас ұрпаққа дұрыс бағыт беру – мұның бәрі рухани мәдениеттің көрінісі. Түркістанның өндірістік аймақтарында жүзеге асып жатқан жобалар да осы жауапкершілік қағидатымен өрістегенде ғана ұзақ мерзімді нәтижеге жеткізеді. Кәсіпорындардың сапалы жұмыс істеуі, экологиялық талаптардың сақталуы, жұмысшылардың еңбек қауіпсіздігі, жергілікті тұрғындардың мүддесі – өндірістік дамудың ажырамас бөлігі.
Әзімбек Пазылбекұлының жауапты сала басшыларына инженерлік желілерді сапалы жүргізіп, жұмыстарды белгіленген мерзімде аяқтауды және өндірістік жобалардың іске асу барысын тұрақты бақылауда ұстауды тапсыруы да осы жүйелілікті қамтамасыз етуге бағытталған. Бүгінгі Түркістанда тарих пен жаңашылдық қатар дамып келеді. Бір жағында – ғасырлар қойнауынан жеткен Қожа Ахмет Ясауи мұрасы, көне сәулет, тарихи орындар мен ұлттық құндылықтар болса, екінші жағында – жаңа өндіріс орындары, технология, инвестиция, заманауи инфрақұрылым және жаңа жұмыс орындары бар. Бұл – бір-біріне қарама-қайшы емес, керісінше, біртұтас дамудың екі қанаты. Тарихы терең қала заманауи технологиядан қалыс қалмауы керек. Ал технологиялық даму ұлттық болмыстан ажырамауы тиіс. Түркістанның ерекшелігі де осында: ол өзінің тарихи тамырын сақтай отырып, жаңа экономикалық мүмкіндіктерге жол ашатын қалаға айналуы қажет. Бүгінде Түркістанның әрбір жаңа ғимараты, әрбір өндірістік нысаны, әрбір ашылған жұмыс орны қаланың келешегіне жасалған инвестиция іспетті. Бұл инвестиция тек қаржыға емес, ең алдымен, адамға, оның еңбегіне, біліміне және болашағына бағытталуы тиіс. Ел тарихында әр дәуірдің өз міндеті болады. Бабаларымыз елдің іргесін бекітсе, бүгінгі ұрпақ сол іргеге заманауи, қуатты мемлекет құруы керек. Түркістанның өндірістік әлеуетін арттыру – осы үлкен мақсаттың бір бөлігі. Ең бастысы – даму адам игілігіне қызмет етуі қажет.
Жаңа өндіріс – жаңа жұмыс орны.
Жаңа жұмыс орны – жаңа мүмкіндік.
Жаңа мүмкіндік – отбасының әл-ауқаты.
Отбасының әл-ауқаты – қоғамның тұрақтылығы.
Ал тұрақты қоғам – елдің берік болашағы.
Осы сабақтастық Түркістанның жаңа даму философиясына айналуы тиіс. Тарихи Түркістанның келешегі тек көне мұраларымен емес, бүгінгі жасампаз еңбегімен де бағаланатын кезең келе жатыр. Қаланың өндірістік аймақтарының кеңеюі, жаңа жобалардың іске асуы, инженерлік инфрақұрылымның дамуы – шаһардың экономикалық әлеуетін жаңа деңгейге көтеретін маңызды қадамдар. Ал бұл үдерістің ең үлкен мәні – Түркістанның тарихи болмысы мен заманауи келбетін бір арнаға тоғыстыруында. Өткенін ұлықтаған, бүгінін бағалаған, ертеңіне сеніммен қадам басқан ел ғана тұрақты дамудың биігіне көтеріледі. Түркістанның рухани тамыры тереңде. Ендігі міндет – сол тамырдан нәр алып, жаңа дәуірдің берік бұтақтарын қалыптастыру. Рухы биік, экономикасы қуатты, жастары білімді, халқы еңбекқор Түркістан – ел дамуының жарқын үлгісіне айналуы тиіс. Бүгін салынып жатқан өндіріс орындары – ертеңгі күннің тарихы. Бүгін еңбек етіп жүрген азаматтар – сол тарихты жасаушылар. Ал бүгін қабылданып жатқан шешімдер – келешек ұрпақтың қандай қалада өмір сүретінін айқындайтын маңызды қадамдар. Сондықтан Түркістанның өндірістік аймақтарының кеңеюі – жай ғана экономикалық жоба емес. Бұл – тарихи қаланың жаңа дәуірге жасаған қадамы, еңбек пен руханияттың, дәстүр мен технологияның, өткен мен болашақтың тоғысқан тұсы. Түркістанның жаңа тарихы осындай нақты істермен жазыла береді.


