Ұлттың рухани дамуы, мәдени санасының қалыптасуы және зерделі ұрпақ тәрбиелеу ісі ең алдымен білім мен тағылымға негізделеді. Халықтың ғасырлар бойы жинақтаған рухани мұрасы, ұлы тұлғалардың өнегелі өмір жолы мен қалдырған шығармалары кейінгі буынға бағыт-бағдар береді. Осы тұрғыдан алғанда, қазақтың ұлы ақыны, ойшылы Абай Құнанбайұлының шығармашылық мұрасы бүгінгі қоғам үшін де маңызын жоғалтқан жоқ. Оның қара сөздері мен өлеңдерінде көтерілген адамгершілік, білім, еңбек, ар-ұят, әділет пен жауапкершілік мәселелері ұлттық тәрбиенің негізгі бағыттарымен сабақтасып жатыр. Түркістан қаласында өткен «Ұлы Абай – тағылым жалғастығы» атты танымдық-шығармашылық байқау осы рухани мұраны дәріптеуге, кітап оқу мәдениетін дамытуға және жастардың ойлау қабілетін жетілдіруге бағытталды. Іс-шара Түркістан қаласының Құрметті азаматы, «Құрмет» орденінің иегері, филология ғылымдарының докторы, профессор, ұлағатты ұстаз Сейдулла Садықұлы Садықовтың 75 жылдығына арналған «Кітап оқу мәдениетін дамыту және зерделі ұлт қалыптастыру» қалалық марафоны аясында ұйымдастырылды. Шараның басты ерекшелігі – Абай мұрасын тек әдеби шығарма ретінде қарастырып қоймай, оның идеяларын қазіргі қоғамның тыныс-тіршілігімен байланыстыруға басымдық берілуі. Қатысушылар ұлы ойшылдың қара сөздерін талдап, ондағы тәрбиелік мәні бар тұжырымдарды ортаға салды. Сонымен қатар зерделі тұлға қалыптастыру, жастардың рухани дүниесін байыту және кітап оқуға деген қызығушылықты арттыру мәселелері шығармашылық тұрғыда талқыланды. Байқаудың ашылуында Түркістан қаласы әкімінің орынбасары Әліпов Мадияр Бақтыбайұлы мерейтой иесі Сейдулла Садықұлы Садықовты 75 жасқа толуымен құттықтап, оның ел руханиятына, журналистикаға, ғылым мен білім салаларына сіңірген еңбегін атап өтті. Мерейтой иесіне қала әкімінің атынан Алғыс хат табысталып, құрмет белгісі ретінде шапан жабылды.
Бұл – ұстаздың ұзақ жылғы еңбегіне көрсетілген құрметтің және қоғамдағы рухани сабақтастықтың белгісі. Сейдулла Садықұлының мерейтойына арналған марафонның кітап оқу мәдениетін дамытуға бағытталуының да өзіндік мәні бар. Өйткені кітап оқу – адамның дүниетанымын кеңейтетін, тіл байлығын арттыратын және сыни ойлау қабілетін дамытатын маңызды дағды. Ал әдеби мұраны терең түсініп оқу оқырманды дайын ақпаратты қабылдаумен шектемей, әрбір ойдың астарына үңілуге, пікір қалыптастыруға және өз тұжырымын дәлелдеуге үйретеді. Абай мұрасы – адамгершілік пен білімнің қайнар көзі Абай Құнанбайұлы – қазақ әдебиетінің ғана емес, ұлттық ойлау жүйесі мен рухани дүниетанымының дамуына зор үлес қосқан ұлы тұлға. Оның шығармаларында адам болмысы, қоғамның дамуы, білімнің маңызы, еңбек пен мінез тәрбиесі кеңінен қозғалады. Ақын адамды үнемі ізденуге, өзін жетілдіруге, бойындағы жақсы қасиеттерді дамытуға шақырды. Бұл идеялар қазіргі заманда да өзектілігін сақтап отыр. Абайдың шығармашылық мұрасындағы негізгі бағыттардың бірі – адамды білім мен ғылымға ұмтылдыру. Ақын надандықты, жалқаулықты, мақтаншақтықты сынап, саналы еңбек пен үздіксіз ізденістің маңызын көрсетті. Оның пайымдауынша, адам өзін жетілдіру үшін білім алып қана қоймай, үйренгенін өмірде қолдана білуі керек. Білім мен тәрбие ұштасқанда ғана жеке тұлғаның бойында жауапкершілік, әділеттілік және парасаттылық қалыптасады. Ұлы ойшылдың қара сөздері де осы мәселелерді терең қозғайды. Қара сөздерінде Абай адамның мінез-құлқын, қоғамдағы кемшіліктерді, білімге деген көзқарасты және адамгершілік қағидаларын талдайды. Оқырманды өз ісіне сын көзбен қарауға, ар-ұятты жоғары ұстауға және өмірлік ұстанымдарын саралауға жетелейді. Сондықтан Абай мұрасы жас ұрпақтың дүниетанымын кеңейтуде және рухани тәрбиесін қалыптастыруда маңызды орын алады. «Ұлы Абай – тағылым жалғастығы» байқауының мазмұны да осы идеялармен үндесті. Қатысушылар ақынның қара сөздерін талдау арқылы оның ойларын қазіргі қоғамдағы білім, тәрбие, мәдениет және тұлғалық даму мәселелерімен байланыстырды. Мұндай жұмыс әдеби шығарманы терең түсінуге ғана емес, ондағы тұжырымдарды күнделікті өмірде қолданудың жолдарын пайымдауға мүмкіндік береді. «Толық адам» ұстанымы және зерделі ұрпақ тәрбиесі Абай мұрасын түсінуде оның адам тәрбиесіне қатысты ойларының маңызы ерекше. Ойшылдың шығармаларында ақыл, қайрат пен жүректің үйлесімі, әділет пен мейірім, білім мен еңбек секілді қасиеттер адамның кемелдену жолымен сабақтасады. Абайдың адам туралы толғаныстары қазіргі қоғамдағы тұлға тәрбиесі мәселелерін де тереңірек түсінуге мүмкіндік береді. Бүгінгі таңда зерделі ұлт қалыптастыру үшін білімді ұрпақ тәрбиелеумен қатар, оның бойына адамгершілік құндылықтарды сіңіру маңызды. Жас адамның ақпаратты көп білуі жеткіліксіз. Ол ақпаратты саралай білуі, шындық пен жалғанды ажыратуы, өз пікірін дәлелдермен негіздеуі және қоғам алдындағы жауапкершілігін түсінуі қажет. Осы тұрғыдан алғанда, Абайдың ойлары қазіргі білім беру жүйесі мен рухани тәрбие бағыттары үшін маңызды бағдар болып қала береді. «Толық адам» ұғымы да адамның жан-жақты дамуы туралы түсінікпен байланысты қарастырылады. Рухани кемелдену, білімге құштарлық, әділеттілікке ұмтылу және өз әрекетіне жауап беру – саналы тұлғаның маңызды қасиеттері. Бұл ұстанымдар жастардың өзін-өзі дамытуына, өмірлік мақсаттарын айқындауына және қоғамға пайдалы азамат болып қалыптасуына ықпал етеді. Байқау барысында қатысушылардың Абай идеяларын бүгінгі өмірмен байланыстырып талдауы осы бағыттағы ізденістің маңызын көрсетті. Ұлы ойшылдың шығармаларын оқу арқылы жастар өздерінің көзқарастарын қалыптастырып, адамгершілік пен білімнің қоғам дамуындағы орнын тереңірек түсіне алады. Кітап оқу мәдениеті – рухани дамудың негізі Кітап оқу – тек ақпарат жинау тәсілі емес, адамның ішкі дүниесін байытып, ойлау мәдениетін қалыптастыратын үдеріс. Көркем әдебиет адамның сезімін тәрбиелеп, түрлі өмірлік жағдайларды түсінуге көмектеседі. Ғылыми және танымдық еңбектер білім көкжиегін кеңейтіп, жаңа идеяларды меңгеруге мүмкіндік береді. Ал классикалық шығармаларды оқу арқылы оқырман тарихи кезеңдермен, қоғамдық өзгерістермен және адамзатқа ортақ құндылықтармен танысады. Қазіргі ақпараттық кеңістікте қысқа хабарламалар мен жедел мәліметтер көп болғанымен, көлемді мәтінді мұқият оқып, оның мазмұнын талдаудың маңызы төмендеген жоқ. Керісінше, ақпарат ағыны күшейген сайын адамның зейін қойып оқу, деректерді салыстыру және тұжырым жасау қабілеті қажет бола түседі. Кітап оқу мәдениеті осы дағдыларды қалыптастыруға көмектеседі. Әсіресе жастардың кітапқа деген қызығушылығын арттыру – білім беру мен мәдениет саласындағы маңызды міндеттердің бірі. Бұл бағытта кітапханалардың атқаратын қызметі ерекше. Кітапханалар оқырманға қажетті әдебиетті ұсынумен қатар, білім алуға, пікір алмасуға және шығармашылық қабілетін дамытуға мүмкіндік беретін мәдени кеңістік болып саналады.
Түркістанда ұйымдастырылған қалалық марафонның аясында өткен байқау кітапхана ұжымдарының осы бағыттағы жұмысын танытты. Шығармашылық сайысқа облыстық Фараб әмбебап ғылыми кітапханасының «Сегізаяқ», Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті кітапханасының «Толық адам» және облыстық Ы.Алтынсарин атындағы балалар кітапханасының «Алтынсарин» топтары қатысты. Үш топтың қатысуы әртүрлі кітапхана ұжымдарының ортақ рухани мақсат төңірегінде бас қосуына мүмкіндік берді. Қатысушылар Абай мұрасын талдап, оның идеяларын түсіндіру арқылы кітап оқудың танымдық және тәрбиелік маңызын көрсетті. Мұндай шығармашылық кездесулер кітапханалардың қоғамдағы рөлін кеңейтіп, оқырмандық мәдениетті дамытуға ықпал етеді. Әдебиет пен өнердің үйлесімі Іс-шара барысында Абайдың әндері орындалып, Түркістан музыкалық драма театрының Абай қойылымынан үзінді көрсетілді. Бұл көркемдік бөлім байқаудың мазмұнын толықтырып, ұлы ақынның шығармашылық әлемін әдебиет пен сахналық өнер арқылы танытуға мүмкіндік берді. Абай мұрасы өлеңдері мен қара сөздерімен ғана шектелмейді. Оның әндері де қазақтың музыкалық мәдениетінде ерекше орын алады. Ақынның музыкалық шығармалары сөз бен әуеннің үйлесімі арқылы адамның сезімін, ой-толғанысын және дүниетанымын жеткізеді. Ән өнері арқылы Абайдың шығармашылығымен танысу оның рухани әлемін басқа қырынан түсінуге жол ашады.
