Қазығұрт ауданында тәуекел тобындағы, оның ішінде қызыл және сары деңгейге жатқызылған кәмелетке толмаған білім алушыларға психологиялық қолдау көрсету, профилактикалық жұмыстардың тиімділігін арттыру және білім беру ұйымдарына әдістемелік көмек көрсету мақсатында арнайы семинар ұйымдастырылды. Маңызды жиынға аудан әкімінің орынбасары Мақсат Беркінбай, «Түркістан облысы Психологиялық қолдау орталығы» КММ директоры Мөлдір Баймұхамбетова, орталықтың жауапты мамандары Арай Әсілбекова мен Айдос Нұржауов, сондай-ақ аудан мектептерінің жауапты қызметкерлері қатысты.
Бүгінде жасөспірімдердің психологиялық жағдайы, әлеуметтік ортасы, отбасындағы ахуалы, білім алуға деген қызығушылығы мен мінез-құлқындағы өзгерістер білім беру ұйымдары үшін аса маңызды бағыттардың біріне айналып отыр. Осыған байланысты тәуекел тобындағы балаларды ерте кезеңде анықтау, олардың мәселесін ушықтырмай тұрып қажетті психологиялық және педагогикалық қолдау көрсету, баланың қауіпсіз ортасын қалыптастыру – жүйелі жұмысты қажет ететін маңызды міндет. Семинар барысында қатысушыларға тәуекел тобындағы оқушыларды анықтау және олармен жұмыс жүргізудің заманауи тәсілдері жан-жақты түсіндірілді. Атап айтқанда, білім алушының мінез-құлқындағы өзгерістерге, сабаққа қатысу белсенділігіне, үлгеріміне, құрдастарымен қарым-қатынасына, эмоционалдық жағдайына және әлеуметтік ортасына тұрақты мониторинг жүргізудің маңыздылығы айтылды. Мұндай бақылау баланың бойындағы қиындықтарды ерте анықтап, оған уақытылы көмек көрсетуге мүмкіндік береді. «Түркістан облысы Психологиялық қолдау орталығы» КММ директоры Мөлдір Баймұхамбетова және орталықтың жауапты мамандары Арай Әсілбекова мен Айдос Нұржауов педагогтерге тәуекел тобындағы оқушылармен психологиялық-педагогикалық сүйемелдеу жұмыстарын дұрыс ұйымдастыру жөнінде әдістемелік түсіндірмелер берді. Сонымен қатар бақылау парақтарын тиімді пайдалану, жүргізілген жұмыстарды жүйелеу, оқушының жеке ерекшеліктерін ескеру және әр балаға жеке тәсіл қалыптастыру мәселелеріне назар аударылды.
Мамандардың айтуынша, балаға психологиялық қолдау көрсету тек педагог-психологтың немесе әлеуметтік педагогтың міндеті емес. Бұл бағытта мектеп әкімшілігі, сынып жетекшісі, ата-ана, әлеуметтік қызметкерлер және қажет болған жағдайда басқа да тиісті мемлекеттік органдар бірлесіп жұмыс істеуі қажет. Сондықтан семинар барысында ведомствоаралық өзара іс-қимылды күшейту, ақпарат алмасу және баланың мәселесін кешенді түрде шешу тетіктері де талқыланды.
Жиында қазіргі кезеңдегі өзекті мәселелердің бірі – жасөспірімдердің цифрлық ортадағы қауіпсіздігіне ерекше мән берілді. Себебі бүгінгі оқушының күнделікті өмірі интернетпен, әлеуметтік желілермен, түрлі цифрлық платформалармен тығыз байланысты. Онлайн кеңістіктегі қарым-қатынас балалардың білім алуына және дамуына жаңа мүмкіндіктер ашқанымен, сонымен бірге кибербуллинг, интернеттегі алаяқтық, қауіпті контент, жалған ақпарат, бейтаныс адамдармен байланыс және жеке деректердің таралуы секілді қауіптерді де арттырып отыр.
Осы ретте педагогтердің міндеті – оқушыларға интернетті дұрыс әрі қауіпсіз пайдаланудың қарапайым қағидаларын түсіндірумен шектелмей, олардың цифрлық мінез-құлқына да назар аудару. Бала интернетте қандай ақпарат іздейді, кімдермен сөйлеседі, қандай контентті тұтынады, әлеуметтік желілерде өзін қалай ұстайды деген мәселелер ата-ана мен мектептің өзара байланысын талап етеді. Цифрлық қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру жасөспірімнің психологиялық саулығын қорғаудың маңызды бөлігі ретінде қарастырылуы қажет.
Сондай-ақ семинар барысында жасанды интеллект технологияларын тиімді әрі қауіпсіз пайдалану мәселесі көтерілді. Бүгінде жасанды интеллект білім беру саласында оқушы мен мұғалімге көптеген мүмкіндік беріп отыр. Оқу материалдарын іздеу, ақпаратты талдау, шығармашылық тапсырмаларды орындау, жаңа білімді меңгеру сияқты бағыттарда цифрлық құралдарды тиімді қолдануға болады. Алайда жасанды интеллектіні пайдаланған кезде ақпараттың дұрыстығын тексеру, жеке деректерді қорғау, дайын жауапқа толық тәуелді болып қалмау және технологияны жауапкершілікпен қолдану қажеттігі де түсіндірілді.
Қатысушылар жасанды интеллектіні баланың орнына ойлайтын құрал емес, білім алуға көмектесетін технология ретінде қабылдау керектігін атап өтті. Әсіресе кәмелетке толмағандардың цифрлық сауаттылығын арттыру, жеке ақпараттарын қорғау, күмәнді сілтемелерге өтпеу, белгісіз адамдармен онлайн байланыста сақ болу және интернеттегі қауіп-қатерлер туралы дер кезінде хабарлау дағдыларын қалыптастырудың маңызы зор.
Семинарға ауданның мемлекеттік және жекеменшік мектептерінің директорлары, директорлардың тәрбие ісі жөніндегі орынбасарлары, әлеуметтік педагогтар мен педагог-психологтар қатысты. Бұл мамандардың басын қосқан әдістемелік кездесу тәжірибе алмасуға, нақты мәселелерді талқылауға және білім беру ұйымдарындағы психологиялық қызметтің жұмысын жетілдіруге мүмкіндік берді. Кездесу барысында қатысушылар балалардың психологиялық саулығын сақтау, жасөспірімдер арасында түрлі келеңсіз жағдайлардың алдын алу, тәуекел тобындағы білім алушылармен жұмыстың сапасын арттыру және профилактикалық іс-шараларды нәтижелі ұйымдастыру бойынша пікір алмасты. Әр мектептің тәжірибесінде кездесетін мәселелер ортаға салынып, оларды шешудің тиімді жолдары қарастырылды.
Тәуекел тобындағы оқушымен жұмыс жүргізген кезде ең бастысы – баланы қоғамнан оқшаулау немесе оған тек бақылау орнату емес, керісінше оның мәселесін түсініп, сеніміне кіру және қолдау көрсету. Әрбір баланың бойындағы өзгеріс белгілі бір себепке байланысты болуы мүмкін. Сондықтан педагогтер оқушының пікірін тыңдап, оның өзін қауіпсіз сезінуіне жағдай жасап, қажет болған жағдайда мамандардың көмегіне жүгінуі керек.
Мектептегі психологиялық қызметтің басты мақсаты – қиын жағдайға тап болған балаға уақытылы қолдау көрсету және мәселенің алдын алу. Осы тұрғыдан алғанда қызыл және сары деңгейдегі оқушыларды ерте анықтау жүйесі профилактикалық жұмыстың нәтижелілігін арттыруға мүмкіндік береді. Ерте анықталған мәселе дер кезінде зерделеніп, тиісті мамандардың қатысуымен шешім қабылданса, оның күрделі жағдайға ұласу қаупі де төмендейді. Сонымен қатар ата-аналармен жұмысты күшейту қажеттігі де назардан тыс қалмады. Баланың мінез-құлқындағы өзгерісті көбіне бірінші болып ата-ана немесе жақын ортасы байқауы мүмкін. Сондықтан мектеп пен ата-ана арасында тұрақты әрі сенімді байланыс орнату, баланың мәселесін жасырмай талқылау және бірлескен шешім қабылдау маңызды. Жалпы, Қазығұрт ауданында өткізілген бұл әдістемелік семинар білім беру ұйымдарындағы психологиялық қолдау қызметінің сапасын арттыруға бағытталған маңызды қадам болды.
