Бүгін Түркістан қаласының Мәдениет үйінде ұлы ақын, ойшыл, ағартушы Абай Құнанбайұлының рухани мұрасын ұлықтауға, ұлттық құндылықтар мен тарихи сананы дәріптеуге арналған мазмұнды рухани-мәдени іс-шара өтті. Абай – қазақ халқының әдебиеті мен мәдениетінің ғана емес, тұтас ұлттық ойлау жүйесінің биігіне көтерілген ұлы тұлға. Оның шығармашылығы халқымыздың ғасырлар бойы қалыптасқан салт-дәстүрі, әдет-ғұрпы, дүниетанымы мен адамгершілік қағидаларымен сабақтасып жатыр. Сондықтан Абайды тану – бір ақынның өмірі мен шығармашылығын зерделеу ғана емес, қазақтың болмысын, ұлттық мінезін, тарихи жадын және рухани тамырын тану. Абай өмір сүрген дәуірде қазақ қоғамы дәстүрлі мәдениет пен дала өркениетінің заңдылықтарын сақтап, атадан балаға аманат болған салт-дәстүр арқылы ұрпақ тәрбиесін қалыптастырды. Үлкенге құрмет көрсету, кішіге ізет білдіру, қонақжайлық, ағайын арасындағы татулық, жетім-жесірге қамқорлық жасау, ел бірлігін сақтау секілді қасиеттер халқымыздың өмір салтының ажырамас бөлігі болды. Абай осы құндылықтардың мәнін терең түсініп, қоғамдағы жақсы қасиеттерді дәріптеп, ел ішіндегі кемшіліктерді сын арқылы түзетуге ұмтылды.
Ұлы ойшылдың шығармаларында ұлттық тәрбиенің өзегі саналатын еңбекқорлық, білімге ұмтылу, адалдық, ар-ұят, әділет, мейірім және жауапкершілік ұғымдары кеңінен көрініс тапқан. Оның қара сөздері мен өлеңдеріндегі ойлар бүгінгі күнге дейін өз маңызын жоғалтпай келеді. Себебі уақыт өзгергенімен, адам бойындағы жақсы мен жаманның, ізгілік пен теріс әрекеттің ара-жігі өзгермейді.
Шараға Түркістан қаласының белсенді жастары мен пробация қызметінің есебіндегі жастар қатысып, Абайдың өнегелі өмірі мен шығармашылық мұрасымен жақынырақ танысты. Бұл ретте Абай мұрасын жастар арасында кеңінен насихаттаудың маңызы ерекше. Себебі жас ұрпақтың бойына ұлттық құндылықтарды сіңіру – қоғамның рухани қауіпсіздігі мен болашағына жасалған маңызды қадам. Іс-шараға Түркістан қаласы әкімінің орынбасары Мадияр Әліпов арнайы қатысып, Абай күнінің жас ұрпаққа ұлттық құндылықтарды дәріптеудегі айрықша маңызына тоқталды. Кеш барысында ұлы ақынның тағылымды шығармалары насихатталып, өлеңдері мен қара сөздеріндегі өмірлік ұстанымдар кеңінен дәріптелді. Қатысушылар Абайдың шығармалары арқылы адамның өзін-өзі тәрбиелеуі, білім іздеуі, еңбек етуі, елге қызмет етуі және қоғам алдындағы жауапкершілігі туралы ойларға назар аударды. Абайдың «толық адам» тұжырымдамасы да ұлттық тәрбиемен тығыз байланысты. Ақын адам бойындағы ақыл, қайрат, жүрек секілді қасиеттердің үйлесімін жоғары бағалады. Бұл ұғым қазақтың дәстүрлі тәрбиесіндегі «үлкенді сыйлау», «арды сақтау», «обал мен сауапты білу», «аманатқа қиянат жасамау», «елге қызмет ету» сияқты түсініктермен үндеседі.
Қазақ халқы үшін тәрбие ешқашан тек білім берумен шектелмеген. «Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілерсің», «Ата көрген оқ жонар, ана көрген тон пішер» деген мақал-мәтелдерден-ақ халқымыздың бала тәрбиесіне ерекше мән бергенін көруге болады. Отбасыдағы өнеге, үлкендердің батасы, ақсақалдың ақылы, ананың мейірімі, әкенің жауапкершілігі – ұлттық тәрбиенің негізгі тіректері.
Абайдың өзі де адам тәрбиесіне, ата-ана мен бала арасындағы қарым-қатынасқа, білім мен мінез мәселесіне ерекше көңіл бөлді. Ол ұрпақтың болашағын білімділікпен, еңбекпен және адамгершілікпен байланыстырды. Сондықтан Абай шығармаларын бүгінгі жастарға түсіндіру – тарихи мұраны дәріптеу ғана емес, ұлттық тәрбиенің заманауи негіздерін қалыптастырудың тиімді жолы. Түркістан – тарихы терең, руханияты биік қасиетті мекен. Бұл өңірде ғасырлар бойы ислам өркениеті, ғылым-білім, салт-дәстүр мен ұлттық мәдениет тоғысып, ұрпақтан-ұрпаққа рухани мұра болып жетті. Қожа Ахмет Ясауи ілімі, көне Түркістанның тарихи жәдігерлері, бабалардан қалған өнегелі сөздер мен ұлттық дәстүрлер бүгінгі ұрпақ үшін үлкен тәрбие мектебі. Осы тұрғыдан алғанда, Абай мұрасы мен Түркістанның рухани құндылықтары арасында табиғи сабақтастық бар. Екі бағыттың да түпкі мақсаты – адамды ізгілікке тәрбиелеу, білімге шақыру, рухани кемелдікке ұмтылдыру, ел мен жерге деген жауапкершілікті арттыру. Бүгінгі қоғамда технология мен ақпарат қарқынды дамып, жастардың дүниетанымы өзгеріп жатқан кезеңде ұлттық болмысты сақтау аса маңызды. Жаһандану дәуірінде өз мәдениетін, тарихын, әдебиетін, салт-дәстүрін білетін ұрпақ қана өзінің ұлттық ерекшелігін сақтай алады. Ал Абай мұрасы – осы бағыттағы сарқылмас рухани қазына. Абайдың шығармалары жастарды өткенге ғана емес, болашаққа да көз тігуге үндейді. Оның білім мен ғылымды дәріптеуі, жалқаулық пен надандықты сынауы, еңбек пен адалдықты жоғары қоюы – қазіргі қоғам үшін де аса өзекті.
Әсіресе пробация қызметінің есебіндегі жастардың осындай рухани-мәдени шараларға қатысуы олардың қоғамға бейімделуіне, өмірлік құндылықтарды қайта пайымдауына және оң бағытта дамуына ықпал етеді. Өйткені тәрбие мен мәдениет адамның ішкі дүниесіне әсер етіп, дұрыс таңдау жасауына жол ашады. Абай айтқандай, адам өзін үнемі жетілдіруге ұмтылуы қажет. Өз бойындағы кемшілікті мойындап, жақсы қасиеттерді қалыптастыру – тұлғалық дамудың негізі. Бұл қағида қазіргі жастар үшін де маңызды өмірлік бағдар бола алады.
Мұндай рухани-мәдени кездесулердің басты мақсаты – ұлы тұлғаның есімін атап өтумен шектелмей, оның тағылымын күнделікті өмірмен байланыстыру. Абайды оқу – өткенді тану болса, Абай айтқан құндылықтарды өмірде ұстану – болашақты тәрбиелеу. Ұлттық салт-дәстүріміз бен тарихи құндылықтарымызды дәріптеу, ұлы тұлғалардың өнегесін жас ұрпаққа жеткізу – баршамызға ортақ міндет. Себебі тарихын құрметтеген, мәдениетін қадірлеген, үлкеннің батасын алып, кішіні ізет тұтқан, елінің болашағына жауапкершілікпен қарайтын ұрпақ – мемлекеттің ең басты байлығы. Абайдың рухани мұрасы – уақытпен бірге жасайтын мәңгілік қазына. Оның әрбір өлеңі мен қара сөзі адамды ойлануға, өзін тануға, білім іздеуге, еңбек етуге, ар-ұятты биік ұстауға шақырады. Сондықтан Абай күнін атап өту – ұлы ақынның есімін ұлықтау ғана емес, ұлттық құндылықтарымызды жаңғырту, тарихи жадымызды күшейту және жас ұрпаққа бағыт-бағдар беру.
Абай аманаты – адамдықты сақтау.
Абай аманаты – білімге ұмтылу.
Абай аманаты – адал еңбек ету.
Абай аманаты – ел мен жерді құрметтеу.
Абай аманаты – ұлттық рухты биік ұстау.
Ұлы ойшылдың осы өсиеттері ұрпақ санасында жаңғырып, ұлттық тәрбиенің темірқазығына айнала берсін!
